محمد يوسف حريرى

46

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

يا آنان را از بقاياى ثمود به شمار آوردند . اصحاب رس ( ر سّ ) كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَ أَصْحابُ الرَّسِّ وَ ثَمُودُ . ( ق - 12 ) در قرآن مجيد در سوره‌هاى فرقان ( 38 ) و ق ( 12 ) از اصحاب رس ياد شده است ولى توضيحى راجع به آن وجود ندارد . ( جز اينكه تكذيب‌كننده بودند و هلاك شدند ) در اين‌كه اين قوم چه كسانى بودند در ميان مورخان گفت‌گو بسيار است و متفاوت گفته‌اند . و جهت ناميدنشان به رس ( به معنى اثر مختصر ) را به خاطر آن دانسته‌اند كه اثر كمى از آنها به جا مانده است و يا اين‌كه ناميده شدن آنها به رس ( به معنى چاه ) به جهت آن است كه آنها چاه‌هاى آب فراوان داشتند ( يا اين‌كه بواسطهء فرو كشيدن چاه‌هايشان هلاك گرديدند يا پيامبر خود را در چاه دفن كردند . ) و يا رس نام محلى است كه بدان نسبت داده شده‌اند ( رودخانه ارس ) اصحاب رقيم ( ر ) أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحابَ الْكَهْفِ وَ الرَّقِيمِ ( كهف - 9 ) در اين‌كه رقيم در اين‌جا چيست مفسران به اختلاف گفته‌اند : ديارى است كه اصحاب كهف از آن بيرون آمدند . سرزمينى است كه غار اصحاب كهف در آن بود . كوهى است كه غار اصحاب كهف در آن واقع بود . لوحى مىباشد كه نام اصحاب كهف و تاريخ ايشان در آن رقم شده بود و از در غار آويخته بود . نام ديگرى است براى اصحاب كهف ( نظر غالب مفسران ) گروهى است غير از اصحاب كهف . ( تفسير نمونه - منهج الصادقين ) اصحاب سبت ( س ) أَوْ نَلْعَنَهُمْ كَما لَعَنَّا أَصْحابَ السَّبْتِ وَ كانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا ( نساء - 47 ) در قرآن مجيد فقط يك بار از اصحاب سبت در سورهء نساء ياد شده و در سور ديگر به آنها اشاره گرديده . بر اساس نوشته‌ها بنى اسرائيل طبق دستور روز سبت ( شنبه ) را به عبادت مىگذرانيدند و كار دنيوى انجام نمىدادند تا اين‌كه بعدها در قريهء ايله قومى از بنى اسرائيل از دريا نهرهايى منشعب نمود تا ماهيان ( كه فقط در روز شنبه به ساحل نزديك مىشدند ) وارد نهرها شوند آنگاه هنگام شب وقتى ماهيان به دريا برمىگشتند آنها جلو نهرها را سد مىكردند تا در روز بعد ( يكشنبه ) به راحتى صيد نمايند . نصايح خردمندان در آنها تأثير نكرد و دچار عذاب الهى شدند ( به صورت بوزينه مسخ گشتند ) و پس از چند روز ( به نقلى سه روز ) هلاك گرديدند . اصحاب سعير ( س ) إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا إِنَّما يَدْعُوا حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ أَصْحابِ السَّعِيرِ ( فاطر - 6 ) اهل دوزخند . اصحاب سفينه ( س ن ) فَأَنْجَيْناهُ وَ أَصْحابَ السَّفِينَةِ وَ جَعَلْناها آيَةً لِلْعالَمِينَ ( عنكبوت - 15 ) نوشته‌اند پيروان حضرت نوح پيغمبر عليه السّلام هستند كه با او در كشتى بودند و نجات يافتند . اصحاب شمال ( ش ) وَ أَصْحابُ الشِّمالِ ما أَصْحابُ الشِّمالِ ( واقعه - 41 ) اصحاب دست چپ . دوزخيان هستند . فرموده‌اند نامهء عملشان به دست چپ است .